Rafał Kowalczyk i Paweł Średziński. Rafał Kowalczyk i Paweł Średziński. Anna Amarowicz / pulsar
Środowisko

Podkast 131. Kowalczyk, Średziński: Niech borsuk będzie z Wami!

Podkast

Podkast 79. Jastrzębowski, Związek, Marek: Puszczę zapuszczyć niełatwo

Czy dzikość powinna być naprawdę dzika? Jak ją definiować? Jak w niej zanurzyć? I czy polskie parki narodowe mają kompleks niedzikości? Rozmowa z leśnikiem i botanikiem dr. hab. Szymonem Jastrzębowskim, historykiem środowiska dr. Tomaszem Związkiem, oraz geodetą i fotografikiem Jackiem Markiem. Panowie są członkami Kampinoskiego Kolektywu Przewodnickiego „ZaPuszczeni” i autorami książki „Puszcza Kampinoska. Opowieści o wydmach, mokradłach i sosnach”.

Jestem borsukiem i jestem z tego dumny – tak, zdaniem znawców tematu, „nosi się” ten drapieżnik. Pospolity, a zaskakująco słabo poznany. I jeszcze słabiej chroniony. Opowiadają o nim miłośnicy i obrońcy przyrody, autorzy książki „Borsuk. Władca ciemności. Biografia nieautoryzowana” – prof. Rafał Kowalczyk, badacz ssaków drapieżnych i kopytnych z Instytutu Biologii Ssaków PAN w Białowieży, oraz dr Paweł Średziński, historyk, dziennikarz i pisarz.

Kolory, które borsuk otrzymał na drodze ewolucji – zwłaszcza te na pysku – są symboliczne. Odzwierciedlają całą jego szeroko rozumianą kontrastowość i paradoksalność. Jest ten „miodowy niedźwiedź”, jak określił go (błędnie) Karol Linneusz, drapieżnikiem – ale raczej tylko nominalnie, bo pokarm zdobywa głównie metodą systematycznego zbieractwa. I choć jest zwierzęciem raczej samotniczym, wiedzie złożone, zniuansowane życie społeczne.

Przede wszystkim zaś opis tego pospolitego gatunku wciąż jest pełen luk. Niejasna jest polityka owych wewnątrz- i międzygatunkowych stosunków. Nie ma jasności, w jaki sposób odnajduje się w przestrzeni ten słynący z dalekich wędrówek, a słabo widzący ssak – a czyni to z wielką precyzją. Niewiele wiadomo o „języku”, w jakim się komunikuje. Tajemnicą pozostaje architektoniczny zamysł, jaki towarzyszy budowie skomplikowanych norowisk – struktur, które mogą służyć za mieszkanie nawet kilkaset lat.

„Borsuk. Władca ciemności.
Biografia nieautoryzowana”
Rafał Kowalczyk, Paweł Średziński
Paśny Buriat
228 str.
55 zł

O niektórych z tych zagadek rozmawiamy w podkaście pulsara z ludźmi, których trwale one zafrapowały. Rafał Kowalczyk spędził w Puszczy Białowieskiej ponad 30 lat, z czego wiele – albo przesiadując przy borsuczych norach, albo tropiąc ich mieszkańców całymi nocami po lesie. W przeciwieństwie do borsuków zagranicznych, na przykład brytyjskich, te nasze są skryte i wymagają nowatorskich metod badawczych. Paweł Średziński wysiłki swoje natomiast skoncentrował na dotarciu nie tyle do borsuków, ile do ludzi, którzy są z nimi za pan brat. Trzy lata współpracy obu panów dały efekt w postaci książki.

„Borsuk” powstał z wielu powodów – również dlatego, by wziąć go w obronę i przedstawić argumenty przemawiające za wpisaniem go na listę gatunków chronionych. W samym tylko roku 2022 myśliwi zabili ponad 6500 tych nikomu niewchodzących w drogę stworzeń.

Paweł Średziński i Rafał Kowalczyk.Anna Amarowicz/pulsarPaweł Średziński i Rafał Kowalczyk.

PS To oczywiście nie pierwsza książka wydana przez Paśny Buriat, która zachwyci osoby trafione strzałą miłości do przyrody. I nie pierwsza, o której wspominamy w pulsarze. Rok temu gościliśmy w naszym podkaście tercet autorski – Szymona Jastrzębowskiego, Tomasza Związka i Jacka Marka – któremu zawdzięczamy „Puszczę Kampinoską. Opowieści o wydmach, mokradłach i sosnach. Przewodnik po krajobrazach przyrodniczo-kulturowych”.

Cieszymy się, że słuchacie naszych podkastów. Powstają one także dzięki wsparciu naszych cyfrowych prenumeratorów. Aby do nich dołączyć – i skorzystać w pełni z oferty pulsara, „Scientific American” oraz „Wiedzy i Życia” – zajrzyjcie tutaj.

WSZYSTKIE SYGNAŁY PULSARA ZNAJDZIECIE TUTAJ